Mở điện thoại ra xem giá vàng thế giới quy đổi chỉ có 70 triệu/lượng, nhưng chạy ra tiệm mua vàng miếng SJC lại bị hét giá đến 85 - 88 triệu/lượng. Một sự chênh lệch (Spread) "điên rồ" lên tới ròng rã 15 đến 20 triệu đồng mỗi lượng.
Rất nhiều nhà đầu tư phẫn nộ thắc mắc: "Tại sao thế giới đứng im mà trong nước cứ tăng? Tại sao thế giới giảm mà trong nước không chịu giảm?"
Bài viết này sẽ lột trần bộ rễ kinh tế sâu xa tạo nên thực trạng "vàng SJC một mình một cõi", giúp bạn nhận rõ rủi ro trước khi dùng số tiền lớn đầu tư vào vàng miếng mang thương hiệu này.
1. Nút Thắt Thập Kỷ: Nghị Định 24/2012/NĐ-CP – Lá Bùa Độc Quyền
Đây là "vùng cấm địa" giải thích cho 99% nguyên nhân vì sao SJC đắt đỏ.
Trước năm 2012, thị trường vàng Việt Nam cực kỳ tự do. Hàng chục thương hiệu tự dập vàng miếng, dân chúng lấy vàng giao dịch găm giữ thay tiền VNĐ khiến kinh tế nguy ngập, đô la "chảy máu" liên tục ra nước ngoài vì doanh nghiệp ồ ạt gom USD nhập lậu vàng.
Để cứu vãn, Nghị định 24 ra đời ấn định 2 điều sống còn:
- Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng. (Sau này NHNN chọn dập duy nhất thương hiệu SJC). Các thương hiệu khác dập vào khuôn nhẫn trơn (vàng trang sức).
- Nhà nước độc quyền xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu. Từ năm 2012 đến nay, NHNN KHÔNG cấp phép nhập khẩu thêm vàng để dập SJC miếng.
Kết luận: "Bầu trời ếch nằm chung một giếng" được tạo lập. Nguồn cung SJC bị khóa cứng và teo tóp dần, trong khi nhu cầu kết hôn, cưới hỏi, tích trữ tài sản an toàn của 100 triệu dân vẫn ngày một tăng cuồn cuộn.
Cung đóng băng + Cầu tăng mạnh = Giá bay lên cung trăng (mặc xác giá thế giới).
2. Rào Cản Tỉ Giá Và Chi Phí Nhập Lậu Ác Liệt
Ngay cả khi nói về các loại vàng khác (Vàng nhẫn, Vàng trang sức) được mua bán bám sát giá XAU/USD toàn cầu hơn, thì chênh lệch giá thế giới và Việt Nam vẫn nằm ở mức 2-4 triệu đồng/lượng. Vì sao?
Khi giới buôn lậu muốn nhập 1 lượng vàng từ Campuchia hay Thái Lan vào, họ không giao dịch bằng Tỷ giá Ngân hàng Vietcombank rẻ cứng ngắc. Họ bắt buộc gom mua lượng cực lớn USD ở Thị trường tự do (Chợ đen).
- Tỷ giá USD Ngân hàng chỉ: ~24.500₫
- Nhưng Tỷ giá USD Chợ Đen lên lới: ~25.600₫ (có thời điểm 26.000₫)
Chỉ riêng việc cõng thêm độ vênh của Tỷ giá, cộng với "chi phí hoa hồng vượt biên an toàn", giá nguyên liệu vàng đem vô tới các tiệm kim hoàn trong nước đã đội chi phí cực lớn. Vàng SJC còn không được phép lấp đầy chênh lệch này (vì không ai tự in miếng SJC giả để tuồn vô được - rủi ro đi tù quá cao). Do đó tiệm vàng bắt đai giá nội địa vút lên cực điểm.